Atlantyk

Atlantyk

Wojna na Atlantyku i Pacyfiku wyglądała podobnie jak na Bałtyku. Polegała na starciach lżejszych okrętów, jedynie w paru starciach udział wzięły wielkie okręty. Działania wojenne dzieliły się na wojnę minową, walkę z okrętami podwodnymi i starcia okrętów nawodnych. Nowością było włączenie pod koniec wojny nowej klasy okrętów; lotniskowców. Innym sposobem walki były rajdery. Były to okręty atakujące linie żeglugowe. Niemcy przed wybuchem wojny posiadali na wodach Pacyfiku eskadrę okrętów nazwaną Wschodnioazjatycka Eskadra Krążowników. Dowodził nią admirał graf von Spee. Stacjonowała w Cingtao w Chinach. Po przystąpieniu do wojny Japonii eskadra wyruszyła na Pacyfik prowadzić działalność rajderską. Brytyjczycy znając szyfry niemieckie dowiedzieli się o planowanych działaniach na szlakach komunikacyjnych wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej i postanowili przeciwdziałać. W celu odnalezienia i zniszczenia eskadry niemieckiej wysłali Eskadrę Zachodnich Indii. Była to trochę dziwna decyzja, ponieważ w skład eskadry wchodziły stare powolne okręty o mniejszym zasięgu dział niż niemieckie. Były to: krążowniki pancerne Good Hope (uzbrojony w 2 działa 234 mm i 16 dział 152 mm) i HMS Monmouth (uzbrojony w 14 dział 152 mm), oraz lekki krążownik HMS "Glasgow". W skład eskadry wchodził jeszcze krążownik pomocniczy Otranto (uzbrojony statek pasażerski). Zespół ten miał stanąć do walki z dwoma nowoczesnymi krążownikami pancernymi uzbrojonymi w 8 dział 210 mm i 6 dział 150 mm każdy, oraz z 3 krążownikami lekkimi. Były to Scharnhorst i Gneisenau. Zdając sobie z tego sprawę Admiralicja wysłała na pomoc krążownik pancerny HMS Defense i stary pancernik HMS Conopus. Żaden nie dotarł przed bitwą. 1 listopada wbrew rozsądkowi angielski kontradmirał Cradock zaatakował zespół niemiecki . Wykorzystując większy zasięg dział Niemcy zatopili obydwa krążowniki pancerne. Miesiąc później w ten sam sposób został zniszczony zespół niemiecki. Niemcy chcieli zbombardować Port Stanley, nie przewidzieli jednak, że w porcie będzie pancernik HMS Conopus, oraz krążowniki liniowe. Okręty niemieckie wycofały po ostrzelaniu przez pancernik. Niemieckiego admirała poinformowano, że z portu wychodzą jakieś duże okręty, nie zmartwił się tym wiedząc, że w tym rejonie są tylko okręty typu Good Hope. Jednak po pewnym czasie okręty angielskie zaczęły doganiać zespół niemiecki i co dziwne miały trójnożne podstawy masztów, mogły to być tylko angielskie krążowniki liniowe typu Invincible mające po 8 dział 305 mm. Był to angielski zespół wiceadmirała Sturdea w składzie Invincible i Inflexible, oraz krążowniki pancerne HMS Carnarvon, HMS Cornwall, HMS Kent. No i do tego jeszcze dwa krążowniki lekkie HMS Glasgow i HMS Bristol. Wynik był nietrudny do przewidzenia, zagłada zespołu niemieckiego. Zatopiono wszystkie krążowniki niemieckie, 4 podczas bitwy 8 grudnia 1914 roku i jeden 14 marca 1915 roku na pobliskich wodach. Zginął admirał Spee i dwaj jego synowie. Jakby dla ironii 25 lat później prawie w tym samym miejscu został zniszczony niemiecki pancernik noszący imię admirała Spee.

Na europejskich wodach parę miesięcy wcześniej doszło do bitwy pod Helgolandem. Do starcia doszło 28 sierpnia 1914 roku. Anglicy chcąc ograniczyć patrole niemieckie na Morzu Północnym, postanowili stworzyć specjalną grupę okrętów; Harwich Force i zaatakować niemieckie okręty. W skład zespołu weszły dwa krążowniki lekkie HMS Fearless i Arethusa, oraz 31 niszczycieli. Osłoną tego zespołu zajęła się 1 Eskadra krążowników liniowych typu Lion w składzie HMS Lion , Princess Royal i Queen Mary, oraz 6 krążowników lekkich . Dołączyły do nich jeszcze dwa krążowniki liniowe HMS New Zealand i Invincible. Po dotarciu w okolice Helgolandu niszczyciele dopadły i zatopiły dwa torpedowce niemieckie. Niemcy natychmiast wysłali na odsiecz 6 krążowników lekkich. Doszło do starcia lekkich okrętów w wyniku, którego ciężko uszkodzony został krążownik HMS Arethusa. Wtedy do akcji wkroczyły krążowniki 1 Eskadry topiąc 3 niemieckie krążowniki i niszczyciel. W wyniku bitwy pod Helgolandem aktywność niemieckiej floty zmalała drastycznie. Dopiero w grudniu admirał Franz von Hipper zdecydował się na ostrzelanie angielskich miast na wybrzeżu Morza Północnego. Do tego zadania została wyznaczona eskadra 5 krążowników liniowych wspartych krążownikami lekkimi i niszczycielami. 16 grudnia Niemcy wykonali swe zadanie , śmierć poniosło 18 osób cywilnych . Admirał Hipper postanowił powtórzyć operację na początku 1915 roku. Tym razem wypłynął zespołem 3 krążowników liniowych Seydlitz , Moltke
i Derfflinger . Wsparciem był 1 krążownik pancerny, 4 krążowniki lekkie i 18 niszczycieli. 23 stycznia 1915 roku Anglicy znając niemieckie kody radiowe dowiedzieli się o wypłynięciu zespołu Hippera . W celu przechwycenia Niemców wysłano 5 krążowników liniowych 1 Eskadry ( Queen Mary zastąpił HMS Tiger), 7 krążowników lekkich i 35 niszczycieli. Niemiecki zespół został przechwycony 24 stycznia 1915 roku przy Ławicy Dogger gdzie doszło do bitwy w wyniku której Anglicy zatopili krążownik pancerny Blucher i ciężko uszkodzili krążownik liniowy Seydlitz (zginęło 192 marynarzy).

··Na następne starcie wielkich flot czekano ponad rok aż do bitwy Jutlandzkiej. Wzięło w niej udział ponad 200 okrętów. Starcie to miało miejsce w dniu 31 maja 1916 roku. Po stronie angielskiej wzięło w niej 151 okrętów, między innymi 28 pancerników, 9 krążowników liniowych, 8 pancernych i 26 lekkich, 79 kontrtorpedowców, łącznie miały te okręty 334 działa 305-381 mm. Po stronie niemieckiej walczyło 99 okrętów w tym; 22 pancerniki, 5 krążowników liniowych i 11 lekkich, 69 kontrtorpedowców, mających 244 działa 280-305 mm. Bitwa rozpoczęła się ostrym starciem sił rozpoznawczych i w tym momencie ujawniły się wady opancerzenia angielskich krążowników liniowych. W wyniku pojedynczych trafień wyleciały w powietrze 3 angielskie krążowniki liniowe. Po tym ostrym starciu nastąpiło zwarcie sił głównych. Było ono krótkie i nie przyniosło rozstrzygnięcia. Łączne straty angielskie wyniosły 3 krążowniki liniowe, 3 krążowniki pancerne, 8 torpedowców. Niemcy stracili 1 pancernik, 1 krążownik liniowy, 4 lekkie krążowniki, 5 torpedowców. Wynik tej bitwy był remisowy. Żadna ze stron nie odniosła zwycięstwa strategicznego.

Ze względu na olbrzymie akweny oceanu wojna minowa polegała głównie na stawianiu zagród minowych w pobliżu własnych portów. Z ofensywnych zagród były zagrody stawiane w pobliżu Irlandii przez niemieckie krążowniki pomocnicze. Na jednej minie z takiej zagrody zatonął jeden z najnowszych pancerników angielskich. Była to najwstydliwsza strata, jaką Anglicy ponieśli w czasie wojny. 27 października 1914 roku idący w szyku pancernik HMS Audacious wszedł na minę . Wybuch był tak słaby, że wzięto go za przypadkowy wystrzał z działa 343 mm. Była to mina mająca tylko 86 kg. materiału wybuchowego. Pancernik zatonął po 12 godzinach mimo asysty innych okrętów, to zdarzenie ujawniło wady w budowie okrętów i braki w wyszkoleniu załóg angielskich. Anglicy przyznali się do tej straty dopiero w 1919 roku i to tylko przez to, że zrobiono zdjęcia w momencie zatopienia pancernika.

Niemieckie okręty podwodne rozpoczęły swą działalność zaraz po wybuchu wojny oznajmiając światu pojawienie się nowej broni , groźnej nawet dla największych okrętów . Listę strat angielskiej floty otwiera krążownik pancerny HMS Pathfinder zatopiony 5 września 1914 roku przez U-21. 22 września U-9 uzyskał niezwykły wynik topiąc 3 krążowniki pancerne podczas jednego ataku , były to HMS Creesy , Hogue i Aboukir . Prawie miesiąc później U-9 w dniu 15 październik 1914 roku topi krążownik HMS Hawke. 31 października tonie HMS Hermes transportowiec wodnosamolotów zatopiony przez U-27 niedaleko Dower . Nowy Rok u-boty przywitały topiąc 1 stycznia 1915 roku stary pancernik HMS Formidable . Dokonał tego U-24 w kanale Angielskim. W następnym roku 5 lipca tonie krążownik pancerny HMS Hampshire niedaleko Orkad trafiony przez U-75. 19 sierpnia 1916 roku toną dwa krążownik z jednego zespołu HMS Nottingham i HMS Falmouth zatopione przez U-52 i U-66. 26 listopada tonie niedaleko Lizbony francuski pancernik "Sufragan" trafiony przez U-52 . W 1917 roku ofiarą U-79 pada krążownik pancerny HMS Drake . U-bot dopadł go 2 października. 7 sierpnia 1918 roku tonie niedaleko Brestu krążownik pancerny Dupertit-Thouars trafiony przez U-62 . Na minach postawionych przez okręty podwodne zatonęły krążowniki HMS "Arethusa" 11 lutego 1916 roku i Kleber zatopiony 27 lipca 1917 roku.