|
Pod
koniec IXX wieku, Anglia zbudowała dwa
pancerniki typu „Berfleur” do działań na wodach
azjatyckich u wybrzeży
brytyjskich koloni. Rosyjskie ministerstwo marynarki mając
również interesy na
Dalekim Wschodzie postanowiło zaprojektować podobne okręty do działań
na tych
wodach. Admirał H.M. Cichaczew wydał polecenie dla MTK (
Morskoj Techniczeskij
Komitet ) Ministerstwa Marynarki opracowania projektu
pancernika o wyporności
10 500 t, i uzbrojonego w 4 działa 254 mm.
Cały
proces projektowania rozpoczął
się jesienią 1894 roku, początkowo wyporność okrętu zgadzała
się z postulatami
zamawiającego, ale w owym okresie zaczęto wprowadzać
szybkostrzelną artylerię
średnich kalibrów, co wymusiło odmienny system opancerzenia
niż na poprzednich
jednostkach. Pancerz zróżnicowano w zależności od tego jak
ważne dla okrętu
były jego poszczególne elementy, co spowodowało
wzrost wyporności.
Również
propozycja zamontowania artylerii średniej kalibru 120-152 mm
spowodowała
zwiększenie wyporności projektowanego okręty do 11 232 t.
Pierwszą wersję
projektu przekazano admirałom i przyszłym budowniczym okrętu.
Wiceadmirał W.P.
Werchowskij mając na uwadze przyszły rejon działania miał
zastrzeżenia do zasięgu
i prędkości okrętu, twierdząc że okręt powinien mieć prędkość
18 węzłów i
zasięg wystarczający do działania na Oceanie Spokojnym.
Tej opinii nie podzielał kontradmirał A.A. Birilew, jego
zdaniem ówczesne
eskadry pancerników składały się z
okrętów o prędkości 15 węzłów i nie ma
potrzeby budowy szybszych okrętów, negował
również nowatorski w tym okresie
pomysł użycia ropy jako paliwa i będąc tradycjonalistą
optował za użyciem
węgla. Takie poglądy były wtedy powszechne w rosyjskiej flocie i trwały
aż do
bitwy Cuszimskiej.
W połowie stycznia 1895 roku Ministerstwo Marynarki po
rozpatrzeniu wszystkich
opinii w sprawie prędkości zdecydowało wybór
pierwotnego projektu czyli 18
węzłów, równocześnie wprowadzając wiele
zmian w opancerzeniu i uzbrojeniu, rezygnując
między innymi z dział 120 mm na rzecz dział 152 mm.
Wszystkie te zmiany spowodowały wzrost wyporności projektu do
12 380 t. Gdy
zaprojektowano wyższe kazamaty wyporność wzrosła do 12 577 t,
co spowodowało
problemy z uzyskaniem wymaganej prędkości 18
węzłów. Po dokonanej analizie
projektanci z MTK doszli do wniosku że projektowana siłownia
o mocy 14 500 hp
jest niewystarczająca, do uzyskania wymaganej prędkości
potrzebna była siłownia
o mocy 17 600 hp.
Po przeprowadzeniu prób modelowych stwierdzono że
można uzyskać projektowaną
prędkość bez zmiany mocy siłowni, wydłużając okręt o 6
metrów.
4 lipca 1895 roku ukończono projekt według którego
pancernik miał mieć
wyporność 12 674 t. Na to składało się:
a. 4828 ton konstrukcji okrętu,
b. 2965 ton pancerz,
c. 2027 ton siłownia i napęd,
d. 905 ton uzbrojenie główne,
e. 115 ton uzbrojenie obronne,
f. 522 tony zapasy,
g. 1200 ton węgla,
h. 112 ton inne materiały.
Na uzbrojenie okrętu wchodziły 4 działa 254 mm, początkowo 8
dział 152 mm i 5
dział 120 mm, potem zmieniono na 11 dział 152 mm. Projekt
posiadał jeszcze 14
dział 47 mm i 10 dział 37 mm.
Prędkość projektowanego okrętu miała wynosić 16,5 węzła przy
mocy maszyn 11 500
hp i 18 węzłów przy mocy 14 500 hp.
Planowany koszt budowy wynosił 300 rubli za tonę wyporności.
Taki projekt przedstawiono do akceptacji dla cara Nikołaja
II, który po
zapoznaniu się z okrętem zlecił budowę 2 okrętów,
jednego dla stoczni
Bałtyckiej, a drugi dla stoczni Admiraltejstwo.
Już podczas budowy w marcu 1898 roku wielki generał-admirał
kniaź Aleksiej
Aleksandrowicz zaproponował wymianę działa artylerii
głównej na kaliber 305 mm,
propozycję odrzucono ponieważ wymagała zbyt wielkich zmian
konstrukcyjnych.
Zmieniono jedynie uzbrojenie obronne dodając 20 dział 75 mm,
6 działa 47 mm i
zmniejszając liczbę dział 37 mm do 6.
Budowę ukończono 1 stycznia 1901 roku. Podczas
prób prędkości pancernik uzyskał
średnią prędkość 18,64 węzła i maksymalną 19,08 węzła.
17 sierpnia 1901 roku okręt wizytował car Nikołaj II, 6
września przeprowadzono
pierwsze strzelanie w celu wychwycenia ewentualnych
błędów.
Miesiąc później okręt wyruszył z Kronsztadu
zaczynając swą podróż do portu
macierzystego Port Artur.
18 października po 32 godzinnym rejsie dotarł do Wielkiego
Bełtu gdzie
przeprowadzona kontrola poszycia kadłuba przez
nurków wykazała 3 szczeliny 50
mm w miedzianym poszyciu. Mimo tego kontynuowano
podróż i okręt dotarł do
Tulonu. 19 listopada 1901 roku pancernik został umieszczony w
doku w celu
przeprowadzenia przeglądu i napraw uszkodzonego kadłuba.
W drodze do Tulonu przetestowano prędkość ekonomiczną, przy
prędkość 10-10,5
węzła okręt zużywał 100 t węgla na dobę przy pracujących 2
maszynach parowych
zasilanych z 10 kotłów.
Już w nowym roku 1902 „Pereswet” wyruszył
w dalszą drogę, 15 stycznia
przybywając do Port Saidu, by przez Kanał Sueski udać się na
Ocean Indyjski.
Podczas rejsu po kanale ujawniła się wada okrętu wykryta
jeszcze w
Kronsztadzie, mianowicie przy zbyt małej wyporności okręt
niezbyt dobrze
słuchał steru.
W dalszej drodze pancernik zawijał do Adenu, Kolombo, Batawii
i Hongkongu w
celu uzupełnienia zapasów i paliwa.
2 lutego 1902 roku zawija do swej bazy Port Artur.
W sierpniu okręt udał się do Władywostoku gdzie został
dokowany i poddany
kontroli specjalnej komisji mającej za zadanie zbadać kadłub
okrętu.
W dniach 30 wrzesień-2październik pancernik wziął udział w
wyścigu rosyjskich
okrętów na trasie Nagasaki port Artur, wygrywając
go. 18 stycznia 1904 roku
okręt rozpoczął nową kampanię na Dalekim Wschodzie i 21
stycznia brał udział w
rajdzie do przylądka Shantung. Parę dni później
wybucha wojna z Japonią.
2 kwietnia 1904 roku okręt stacza pojedynek z japońskimi
krążownikami
ostrzeliwującymi Port Artur.
W lipcu 1904 roku okręty rosyjskie znalazły się pod ostrzałem
japońskiej
artylerii lądowej, postanowiono wyprowadzić flotę do
Władywostoku. 28 lipca*
1904 roku okręty wyszły w morze doprowadzając do bitwy na
Morzu Żółtym w wyniku
której rosyjskie okręty zostały zmuszone do
powrotu do bazy w Port Artur.
Do listopada 1904 roku po częściowym rozbrojeniu okręt był
wielokrotnie
trafiony pociskami kalibru 120-280 mm, krytyczny dzień
nastąpił 24 listopada
1904 roku kiedy to artylerzyści japońscy wzięli się za
„Peresweta” trafiając go
co najmniej 10 pociskami 280 mm powodując pożary. By uratować
okręt załoga
osadziła go na dnie otwierając zawory denne.
29 czerwca 1905 roku okręt został podniesiony przez
Japończyków i po remoncie
wcielony jako „Sagami”.
Gdy wybuchła I wojna światowa, zaszła potrzeba utworzenia
Floty Północnej w
Murmańsku, Rosjanie mając zamknięte wyjście z Bałtyku i Morza
Czarnego i nie
mogąc z tych akwenów skierować okrętów
na północ, zdecydowali się na odkupienie
okrętów straconych w Port Artur,
„Sagami” eks
„Pereswet” powrócił pod banderę
Rosji w 1916 roku za sumę 7 milionów jenów. 21
marca 1916 roku okręt przybył do
Władywostoku, jeszcze pod flagą Japonii. 27 marca nastąpiło
podniesienie
bandery rosyjskiej i powrót do dawnej nazwy.
23 maja 1916 roku okręt po remoncie wyszedł w morze dla
dokonania prób maszyn i
artylerii, w drodze powrotnej 7 mil od portu i 120 m od
wybrzeża okręt wszedł
na rafę i osiadł na niej uszkadzając mocno poszycie na
dziobie. Pancernik udało
się ściągnąć dopiero przy pomocy innych okrętów.
Po dokonaniu napraw których koszt
wyniósł 740 000 rubli 19 października
pancernik udał się w drogę do Murmańska zawijając do
Singapuru, Hongkongu,
Adenu, by 6 grudnia 1916 roku zawinąć do Port Saidu. Po
krótkim postoju 22
grudnia 1916 roku ( 4 stycznia 1917 roku według kalendarza
rosyjskiego) „Pereswet”
wyruszył w dalszą drogę, o godzinie 17:30 pancernik wszedł na
dwie miny
postawione przez niemiecki okręt podwodny U- 73. O godzinie 17:47 okręt
przewrócił się i zatonął 10 mil na
północny wschód od Port Said na głębokości
45 metrów. Zginęło 252 członków załogi.
28 marca 1917 okręt został skreślony z listy floty.
|
